Szklarnie: efektywna uprawa warzyw i owoców
W wielu ogrodach znajdują się obecnie szklarnie, które umożliwiają kontrolowaną uprawę roślin. Promienie słoneczne ogrzewają glebę, ciepłe powietrze unosi się i wydostaje powoli, pozostawiając w szklarni wilgoć i zapewniając roślinom optymalne warunki wzrostu. Pokażemy Ci, jak znaleźć odpowiednią szklarnię do Twojego ogrodu i co jeszcze musisz wziąć pod uwagę przy jej zakupie.
1. Zalety szklarni
Ze względu na efekt cieplarniany (zwany również "efektem szklarniowym"), w szklarni nawet zimą jest wilgotno i ciepło, dzięki czemu prawie wszystkie rośliny mogą rosnąć i się rozwijać.
Umożliwia to wiele różnych zastosowań:
- zimowanie roślin doniczkowych
- uprawa roślin wrażliwych, np. pomidorów w szklarni na pomidory
- uprawa egzotycznych roślin tropikalnych
- hodowla młodych roślin i kiełków
- wczesna i przedłużona uprawa warzyw i ziół we własnym ogrodzie (na przykład całoroczna uprawa sałaty)
Pomidory kwitnące w szklarni na pomidory.
Ponadto szklarnia oferuje następujące korzyści:
- umożliwia kontrolowane sterowanie i regulację wilgotności i temperatury powietrza
- rośliny są chronione przed opadami i silnym wiatrem
- stanowi ochronę dla roślin przed szkodnikami, takimi jak np. ślimaki
- stabilne warunki klimatyczne skutkują lepszymi rezultatami w postaci posadzonych i wyhodowanych roślin
- pasuje do naturalnego otoczenia, np. poprzez prześwitującą pokrywę oraz zielony stelaż
Duże szklarnie mogą wymagać zezwolenia na budowę. Należy wcześniej skontaktować się z odpowiednim urzędem budowlanym lub lokalnym związkiem działkowców.
2. Szklarnia
Wybór odpowiedniej szklarni zależy nie tylko od dostępnej przestrzeni, ale także od rodzaju roślin, które mają być uprawiane. Poniżej prezentujemy, jakie modele są dostępne i jak znaleźć odpowiednią szklarnię.
2.1 Rodzaje szklarni
Kiełkownica
- zamknięty pojemnik z przezroczystym plastikowym wieczkiem
- nazywana również szklarnią mini lub pokojową
- dostępna w wielu różnych rozmiarach
- w zależności od wielkości: regulacja temperatury powietrza za pomocą otworów w pokrywie
- dostępna w wariantach ogrzewanych
⇒ Nadaje się do: hodowli kiełków na parapecie lub małych roślin, takich jak zioła
Szklarnia foliowa
- model ekonomiczny dla początkujących
- zazwyczaj składa się ze stelaża z aluminium lub blachy stalowej i przepuszczającej światło, niekiedy wzmocnionej specjalnej folii z ochroną UV
- wodoodporna
- folię można zazwyczaj zwijać z co najmniej jednej strony
- bez możliwości ogrzewania
⇒ Nadaje się do: hodowli młodych roślin wiosną
Szklarnia przyścienna
- podstawowa alternatywa dla dużej szklarni
- otwierana z jednej strony, opiera się o południową ścianę domu lub garażu
- składa się głównie z aluminiowego stelaża ze szkłem lub panelami z tworzywa sztucznego
- dostępna w postaci wstępnie zmontowanego zestawu
⇒ Nadaje się do: zimowania roślin doniczkowych, jeśli jest ogrzewana, nadaje się również jako substytut ogrodu zimowego i do uprawy roślin tropikalnych
Szklarnia stała
- stoi swobodnie w ogrodzie
- dostępna w dowolnym rozmiarze i przedziale cenowym
- małe szklarnie o powierzchni od dwóch do dziesięciu metrów kwadratowych są zazwyczaj w niskiej cenie
- dostępna z opcją ogrzewania
⇒ Nadaje się do (w wersji ogrzewanej): uprawy warzyw i owoców przez cały rok, uprawy roślin tropikalnych
2.2 Materiał i wymiary
W związku z tym, że szklarnia jest stale narażona na deszcz i wiatr, należy wybrać stabilną, odporną na burze konstrukcję, która powinna być również łatwa do czyszczenia. Ponadto wystarczająca ilość światła jest niezbędna, aby rośliny dobrze dojrzewały i rosły. Wiele osób wybiera szklarnie aluminiowe lub stelaże z blachy stalowej, których powierzchnia jest lakierowana lub anodowana, a tym samym wyjątkowo odporna.
Szklarnie mogą również być atrakcyjne wizualnie i przyciągać wzrok
Jeśli chodzi o pokrycie, do wyboru jest kilka opcji:
- Niezakłócone przenikanie światła zapewniają puste w środku płyty komorowe (zwane również płytami dwukomorowymi) wykonane z poliwęglanu. Szczególnie odpowiednie są szklarnie z pustych w środku płyt komorowych o grubości 6 mm. Są praktycznie przezroczyste, lekkie, odporne na pęknięcia, a ponadto mają świetną izolację termiczną. Puste płyty komorowe dobrze sprawdzają się również zimą ze względu na ich specjalną powłokę i doskonałe właściwości izolacyjne. Zwróć również uwagę na to, żeby płyty zapewniały wystarczającą ochronę przed promieniowaniem UV.
- Jeśli chcesz mieć szklarnię całkowicie przezroczystą, jako osłony należy użyć szkła. Nie można tu jednak użyć zwykłego szkła okiennego, lecz jednoszybowego szkła bezpiecznego, które jest specjalnie utwardzone i ma wysoką wstrząsoodporność i udarność. Ponadto wytrzymuje burze, a pod zbyt dużym obciążeniem pęka bez tworzenia ostrych krawędzi, co z kolei zmniejsza ryzyko obrażeń.
- Folia siatkowa PE jest bardzo tania i wodoodporna. Nie może jednak magazynować tak dużo ciepła jak puste w środku płyty czy szkło. Łatwo ją jednak wymienić w przypadku uszkodzenia i jest odporna na promieniowanie UV.
Aby chronić szklarnię przed przegrzaniem w silnym słońcu, pokrywa powinna mieć wywietrzniki do regulacji temperatury.
Wielkość szklarni
Optymalna powierzchnia podłogi szklarni zależy od dostępnej przestrzeni w ogrodzie i ilości roślin do posadzenia. Ponieważ szklarnie są zwykle używane przez więcej niż dziesięć lat, zaleca się zaplanowanie nieco większej powierzchni gruntu. Zalecana minimalna wielkość wynosi dwanaście metrów kwadratowych. Wysokość szklarni również powinna być odpowiednia (około dwóch metrów), ponieważ w przeciwnym razie trzeba zbyt mocno się zginać, a obciążenie pleców staje się zbyt uciążliwe.
2.3 Fundament
Aby szklarnia była bezpieczna i nie zapadała się w ziemię, musi stać na fundamencie. W zależności od wielkości szklarni do wyboru jest kilka opcji
- Fundament dla mniejszych szklarni jest często wykonany z drewna. Jest niedrogie, łatwe w montażu i elastyczne w pozycjonowaniu. Jednak materiał ten jest bardzo podatny i wrażliwy na warunki atmosferyczne i wymaga konserwacji.
- Kotwice gruntowe ze słupkami aluminiowymi zapewniają stabilność. Fundament z profilu aluminiowego jest dobrą i korzystną cenowo alternatywą dla początkujących ogrodników. Wpuszcza się go w ziemię, jest trwały i można go w razie potrzeby ponownie użyć bez problemów gdzie indziej.
- Betonowy fundament to najbardziej stabilna i trwała opcja. Zapewnia najlepszą ochronę przed przymrozkami. Tutaj dostępne są: fundament punktowy pod belkami, ława fundamentowa pod ścianami bocznymi lub fundament zamknięty. Wszystkie fundamenty betonowe powinny być mrozoodporne i osadzone na głębokości 60-80 centymetrów.
3. Regulacja temperatury
Każda roślina wymaga innych temperatur i różnej wilgotności powietrza. Dlatego szklarnię należy wybierać także według aspektów regulacji temperatury. W większości przypadków do wyboru są trzy opcje:
| Szklarnia zimna | Szklarnia z regulowaną temperaturą | Szklarnia ciepła / cieplarnia |
|---|---|---|
| Temperatury zimą wewnątrz poniżej 12 stopni Celsjusza | Temperatury zimą od 12 do 18 stopni Celsjusza | Stałe temperatury znacznie powyżej 18 stopni Celsjusza |
| Jest najprostszym i najbardziej opłacalnym wariantem | Nadaje się do całorocznej hodowli roślin użytkowych | Najlepiej nadaje się do roślin tropikalnych |
| Nadaje się do wczesnego sadzenia sadzonek | Dobra izolacja redukuje koszty energii | Konieczne są specjalnie izolowane szklarnie i grzejniki |
| Nadaje się tylko do zimowania roślin subtropikalnych | Ogrzewanie szklarni jest niezbędne | Generuje wysokie koszty energii |
Rośliny tropikalne wymagają na przykład stałych temperatur i wysokiego poziomu wilgotności, dlatego do ich uprawy zaleca się zakup cieplarni. Osobom, które chcą tylko wyhodować kiełki na wiosnę, mogą skorzystać z zimnej szklarni.
Uwaga: W zależności od wielkości szklarni, dotychczasowe koszty ogrzewania mogą wzrosnąć. Ponadto należy upewnić się, że szklarnia ma wystarczająco dobrą izolację, aby ciepło nie wydostawało się na zewnątrz tak szybko.
Oprócz ogrzewania istnieją inne sposoby regulowania temperatury i wilgotności w szklarni:
- Automatyczne urządzenia rozpylające, które opłacają się zwłaszcza w przypadku szczególnie wrażliwych roślin i bardzo dużych szklarni. W mniejszych wariantach misy wodne dosięgają zwykle do różnych miejsc szklarni.
- Zbyt wysokie temperatury w lecie są również szkodliwe, dlatego w szklarni musi być odpowiednia wentylacja.
W celu utrzymania stabilnych temperatur w szklarni zaleca się instalację ogrzewania. Tutaj jest wiele możliwości:
Konwektor ciepła
- elektryczne mini ogrzewanie odpowiednie do zimowania roślin, zajmuje mało miejsca
- modele ręczne, a także z wbudowanym termostatem
- zalecane raczej do mniejszych szklarni
Ogrzewanie naftowe
- ogrzewanie postojowe na gaz
- jedno napełnienie wystarczy, aby ogrzać małą lub średnią szklarnię przez tydzień
- ciepło promieniuje na dużym obszarze, ale nierównomiernie - im dalej grzejnik, tym chłodniej
Instalacja grzewcza
- aby zapewnić stałą temperaturę w każdym miejscu w większych szklarniach, konieczne jest specjalne ogrzewanie z cyrkulacją gorącego powietrza
- zawiera standardowy termostat
- zapobiega tworzeniu się pleśni
4. Prawidłowe sadzenie
Jednak nie tylko odpowiednia temperatura i wilgotność są ważne dla dobrego wzrostu roślin. Kluczowe znaczenie ma również prawidłowe położenie szklarni, a także właściwa ziemia dla roślin.
Dobra ziemia z nawozem ogrodowym
Właściwe podłoże
- Ziemia nie może być zbyt wilgotna, w przeciwnym razie korzenie mogą zgnić.
- Do szklarni najlepiej nadaje się ziemia miałka do rozdrobnionej, ponieważ potrafi dłużej zatrzymać wodę.
- Podłoże dwuwarstwowe: W celu zapewnienia optymalnego zaopatrzenia gleby w składniki odżywcze należy stosować nawóz ⇒ 40 centymetrów obornika końskiego należy pokryć 20 centymetrami ziemi. Zapewnia to nie tylko wystarczającą ilość substancji odżywczych, ale także niewielkie ocieplenie od dołu dzięki aktywności bakterii. Obornik należy przechowywać tylko przez dwa lata, w przeciwnym razie zawiera on zbyt dużo amoniaku.
- W przypadku umieszczania w szklarni roślin doniczkowych, należy wykonać żwirowy fundament. Magazynuje on wilgoć i zapewnia zrównoważony klimat.
- Mocno zużytą glebę należy wymienić po około trzech latach. Opcjonalnie można przetestować próbkę gleby pod kątem zawartości substancji odżywczych za pomocą specjalnych testów.
- Regularne nawożenie jest jak najbardziej wskazane. Jednakże nawozy sztuczne zapewniają tylko krótkotrwałe wzbogacenie gleby w składniki odżywcze i mogą prowadzić do szkodliwego zasolenia w dłuższej perspektywie. Najlepsze są nawozy organiczne, takie jak kompost, obornik zwierzęcy lub mączka rogowa. Rozkładają się powoli i zapewniają ciągłe zawożenie przez długi czas.
Lokalizacja szklarni:
- Wybierz miejsce osłonięte od wiatru, ale nie zacienione. Miejsce osłonięte od wiatru zapobiega szybkiemu wychłodzeniu szklarni, dzięki czemu można zaoszczędzić na kosztach energii w przypadku ogrzewania.
- Szklarnię, która jest najczęściej wykorzystywana latem, należy wybudować w osi podłużnej w kierunku północ-południe. Tylko w ten sposób można optymalnie wykorzystać światło dzienne.
- Szklarnię wykorzystywaną głównie do zimowania roślin i hodowli wiosennej należy ustawić w osi podłużnej w kierunku wschód-zachód. Dzięki temu można optymalnie wykorzystać działanie promieni słonecznych.
- Podłączenie prądu i wody w pobliżu szklarni ułatwia instalację ogrzewania i uciążliwy transport wody.
- Nie umieszczaj pawilonu w wilgotnym zagłębieniu lub na słabo przepuszczalnej glebie, takiej jak glina.
5. Często zadawane pytania
Co muszę wiedzieć, aby uprawiać świeże warzywa przez cały rok?
Aby uprawiać lokalne warzywa przez cały rok, szklarnia musi być ogrzewana przynajmniej w zimnych miesiącach zimowych.
Do tego celu najlepiej nadaje się szklarnia z regulowaną temperaturą, w której panuje stała minimalna temperatura 12 stopni. W wariantach nieogrzewanych możliwe jest tylko wyhodowanie pierwszych kiełków wcześniej niż w ogrodzie
Szczególnie w ciemniejszych miesiącach zimowych oś wzdłużna szklarni powinna znajdować się w kierunku wschód-zachód, aby umożliwić efektywne wykorzystanie nisko położonego słońca.
W przypadku roślin bulwiastych i sałat zimą należy instalować dodatkowe oświetlenie, ponieważ rośliny te wymagają dużo światła. Należy również przez cały rok dbać o odpowiednie nawożenie i podlewanie.
Czy ziemię w szklarni trzeba regularnie wymieniać?
W niektórych szklarniach jednostronna uprawa roślin i warzyw w dłuższej perspektywie bardzo obciąża glebę. Jeśli tak jest, należy ją wymienić po około trzech latach albo wcześniej, jeśli zauważymy słabszy wzrost roślin.
Zbyt duża ilość nawozu może spowodować przenawożenie gleby, co jest szkodliwe dla wielu gatunków roślin.
Czy w szklarni można sadzić pomidory i ogórki w tym samym czasie?
Jednoczesna uprawa pomidorów i ogórków w szklarni nie jest łatwa, ponieważ rośliny te mają różne wymagania.
Pomidory są podatne na aksamitne plamy, zarazę ziemniaka i brązowe plamy oraz pleśń i dlatego wymagają dobrej wentylacji. Z drugiej strony na ogórkach często pojawiają się przędziorki, gdy są narażone na zbyt duże przeciągi.
Zbyt wysoka wilgotność powietrza jest szkodliwa dla obu tych roślin. Dlatego pomidory należy sadzić zawsze w pobliżu otworów wentylacyjnych, a ogórki raczej w osłoniętym miejscu. Zawsze trzeba dbać o odpowiednią cyrkulację powietrza, nawet w nocy. Chłodniejsze temperatury zapewnią warzywom lepszy smak.
Jak duża musi być szklarnia?
Nie ma ogólnych wytycznych co do wielkości szklarni, należy kierować się głównie potrzebami użytkownika i przestrzenią w ogrodzie. W razie wątpliwości lepiej jest zbudować większą szklarnię.
Ponadto należy również wziąć pod uwagę gatunek i wymagania wybranych roślin. Jeśli mają to być zioła, wystarczy bardzo mała szklarnia, dla warzyw i dużych roślin tropikalnych trzeba już zaplanować znacznie więcej miejsca.
W szklarni powinno być również wystarczająco dużo miejsca na instalację grzewczą. Ponadto w większych i dużych szklarniach (w których można chodzić) temperatury są bardziej stabilne, ponieważ ciepłe powietrze nie ucieka natychmiast po otwarciu wejścia. Wpływa to korzystnie na rozwój i wzrost roślin.